پیشینه پزوهش و مبانی نظری ارزیابی عملکرد
توضیحات: فصل دوم مقاله کارشناسی ارشد و دکترا (پیشینه و مبانی نظری پژوهش)
همراه با منبع نویسی درون متنی به شیوه APA جهت استفاده فصل دو مقاله
توضیحات نظری کامل در مورد متغیر
پیشینه داخلی و خارجی در مورد متغیر مربوطه و متغیرهای مشابه
رفرنس نویسی و پاورقی دقیق و مناسب
منبع : انگلیسی وفارسی دارد (به شیوه APA)
نوع فایل: WORD و قابل ویرایش با فرمت doc
قسمتی از متن مبانی نظری و پیشینه
ارزیابی عملکرد
تعاریف ارزیابی عملکرد
ارزیابی عملکرد به مجموعه اقدامات و اطلاعاتی اطلاق می گردد که به منظور
افزایش سطح استفاده بهینه از امکانات و منابع جهت دستیابی به اهداف و شیوه
های اقتصادی توأم با کارایی و اثربخشی صورت می گیرد. به طوری که ارزیابی
عملکرد در «بعد سازمانی» معمولاً اثربخشی فعالیتهاست. منظور از اثربخشی
میزان دستیابی به اهداف و برنامه ها با ویژگی کارا بودن فعالیت ها و عملیات
است (کاپلان، 1385).
به طور کلی نظام ارزیابی عملکرد را می توان فرآیند سنجش و اندازه گیری و
مقایسه میزان و نحوه دستیابی به وضعیت مطلوب دانست. برخی تعاریف موجود در
مورد ارزیابی عملکرد به شرح زیر است:
- ارزیابی عملکرد فرآیندی است که به سنجش و اندازه گیری، ارزشگذاری و قضاوت درباره عملکرد طی دوره ای معین می پردازد (طاهری، 1382).
- ارزیابی عملکرد در بعد نحوه استفاده از منابع در قالب شاخص های کارایی
بیان می شود. اگر در ساده ترین تعریف، نسبت داده به ستاده را کارایی
بدانیم، نظام ارزیابی عملکرد در واقع میزان کارایی تصمیمات مدیریت در خصوص
استفاده بهینه از منابع و امکانات را مورد سنجش قرار می دهد (طاهری،1382).
- به طور کلی نظام ارزیابی عملکرد را می توان فرآیند سنجش و اندازه گیری و
مقایسه میزان و نحوه دستیابی به وضعیت مطلوب با معیارها و نگرش معین در
دامنه و حوزه تحت پوشش معین با شاخص های معین و در دوره زمانی معین با هدف
بازنگری، اصلاح و بهبود مستمر آن می باشد (ای . لیکانن، 1381).
2-2-2 سابقه ارزیابی عملکرد
اگر بخواهیم سابقه ارزیابی عملکرد را مورد کاوش قرار دهیم باید به تاریخ
زندگی بشر باز گردیم، به اولین باری که افراد کار کردن به صورت گروهی را
آغاز کردند. در آن دوران ارزیابی تنها بر اساس قضاوت های ذهنی و شخصی انجام
می شد، اما به مرور زمان و در دوره های مختلف مدیریت و در کشورهای مختلف
شیوه های مختلفی برای کنترل به سمت زمان سنجی کار و پیش بینی همه شرایط و
نتایج دستیابی بود. نظام ارزیابی عملکرد برای اولین بار به صورت رسمی، در
سطح فردی و سازمانی از سال 1800 میلادی توسط رابرت اون در اسکاتلند در صنعت
نساجی مطرح گردید به طوری که کالاهای تولید شده با استفاده از چوب هایی در
رنگ های مختلف درجه بندی می شدند که این کار در واقع نوعی ارزیابی از
کیفیت و یا ستاده سازمان بوده است (پورنظری، 1388).
2-2-3 تاریخچه ارزیابی عملکرد در ایران
در ایران ارزشیابی به صورت کلاسیک، توسط خواجه رشیدالدین فضل الله که
بیش از بیست سال مقام وزارت مغول ها را عهده دار بوده است، در اواخر قرن
هفتم هجری مطرح شده است (پورنظری،1388).
اما به طور رسمی و در سطح ملی برای نخستین بار در سال 1349 مقرر گردید
سازمان های دولتی از نظر مدیریت و نحوه اداره امور مورد ارزیابی قرار
گیرند. به همین منظور مرکز ارزشیابی سازمان های دولتی در نخست وزیری تشکیل
گردید. هدف اصلی از تأسیس این مرکز اصلاح سازمان های دولتی و تغییر اساسی
در روش کار آنها، اعمال مدیریت صحیح، دقت در حسن انجام کارهای اداری و سرعت
در اتخاذ تصمیم ذکر شده است. هم چنین در اسناد و مدارک مربوطه آمده است که
هدف از این ارزشیابی آن است که علل عدم توفیق مسئولین در انجام وظایف و
اعمال مدیریت مشخص و با انعکاس نقایص موجود، مدیران را در جهت بهبود وضع
وادار به تفکر نماید.
در سال 1352 با آغاز برنامه پنجم عمران و به موجب بند 8 ماده 5 فصل
برنامه و بودجه وظایف ارزشیابی کارایی عملکرد دستگاه های اجرایی بر عهده
سازمان برنامه و بودجه گذاشته شد. به همین منظور معاونت ارزشیابی سازمان
های دولتی در این سازمان تشکیل گردید.
دو سال بعد و در سال 1354 به موجب اصلاحیه مورخ 28/12/53 قانون استخدام
کشوری و به موجب بند 6 قسمت ب ماده 104 وظیفه ارزشیابی کارایی عملکرد
دستگاههای اجرایی کشور به منظور ارشاد و راهنمایی آنها در جهت برقراری روش
های صحیح اداری و اصول مدیریت به سازمان امور اداری و استخدامی واگذار
گردید. در همین راستا دفتری تحت عنوان دفتر ارزشیابی سازمان های دولتی در
این سازمان تشکیل شد. در سال 1359 دفتر مذکور منحل و تا سال 1376 اقدامات
مربوط به ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی متوقف شد.
در سال 1376، مجدداً موضوع ارزیابی عملکرد در قالب یک دفتر در ساختار
سازمان امور اداری و استخدامی کشور شکل گرفت تا در زمینه استقرار نظام
ارزیابی عملکرد و تهیه سیاست های اجرایی و خط مشی های کلی مربوط به ارزیابی
سازمان های دولتی اقدامات لازم را به عمل آورد. پس از ادغام دو سازمان
برنامه و بودجه و امور اداری و استخدامی کشور در سال 1379 به موجب تشکیلات و
شرح وظایف مصوب سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وظیفه بررسی، مطالعه،
طراحی و استقرار نظام ارزیابی عملکرد مدیریت در دستگاههای اجرایی کشور،
تهیه گزارش های لازم در این مورد به عهده دفتر ارزیابی عملکرد سازمان فوق
قرار گرفت (دفتر ارزیابی عملکرد و بهبود مدیریت، 1380).
2-2-4 فرایند ارزیابی؛ مراحل ارزیابی عملکرد
در برنامه ریزی جهت بررسی امکان پذیری و نیز بررسی اثربخشی و کارآمدی
برنامه ریزی صورت گرفته در سه مرحله برنامه ها مورد ارزیابی قرار می گیرد.
این مراحل را می توان به شرح ذیل بیان کرد (صمدی، 1381)
مرحله اول؛ ارزیابی پیش از اجرا(امکان سنجی برنامه ها).
مرحله دوم؛ نظارت و ارزیابی حین اجرا (نظارت).
مرحله سوم؛ ارزیابی پس از اجرا (ارزشیابی).
امکان سنجی پیش از اجرا یا فقدان ظرفیت های فنی، نهادی، قانونی و مالی
را برای اجرای سیاست ها ارزیابی کرده و درجه واقع بینی اهداف و سیاست ها را
افزایش می دهد که این نوع ارزیابی خود می تواند از نتایج ارزیابی برنامه
های گذشته برای انجام صحیح ارزیابی قبل از اجرا استفاده کند. نظارت حین
اجرا، خطاهای هدف گذاری، برآورد منابع، اثربخشی و یا خطاهای اجرایی یا
انحرافات ناشی از تغییر شرایط پیرامونی را شناسایی کرده زمینه ساز اقدام به
موقع برنامه ریزان برای اصلاح برنامه ها خواهد شد و ارزیابی های پس از
اجرا با ارزشیابی معناداری، کارآمدی و اهمیت برنامه ها و سیاست های در حرکت
به سمت توسعه تصویری واقعی از وضعیت موجود اقتصادی و اجتماعی در آستانه
برنامه های بعدی ارائه خواهد داد.
هر فرآیندی شامل مجموعه ای از فعالیت ها و اقدامات با توالی و ترتیب خاص
منطقی و هدف دار می باشد. در فرایند ارزیابی عملکرد نیز هر مدل و الگویی
که انتخاب شود، طی مراحل و رعایت نظم و توالی فعالیت های ذیل ضروری می باشد
(صمدی، 1381).
